Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 11

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen el şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, taalluk eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müntesip ve Türk’e özgü mazmunında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belirli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle alfabelan ve giderek anonimleneşeli bir nazım biçimidir. Koşukler ana kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Koşuklerdeki kuartetklere (üçlük veya ikilik de mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise el dilinde “rabıt” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yeniden edilen ikilik (ya da elan çok) dizelerdir.

Koşuknün belirli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da herhangi bir el şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en belirgin özelliği melodisidir. Koşukler hece ölçüsünün her lafıbıyla söylenir. Yani hece nüshası itibarıyla bir sınırlama gerçekleşemez.

Koşuklerin balaban çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Koşukler bu şekilde elın malı olurlar ve elın her kesimine hitap fail sanatkârlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir çalgı türüdür. Koşukler çoğu kere, bir tabiat fenomenı ya da bir kahramanlık kontrasında doğar ve yayılırlar. Koşukler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, iz adlarının, ayrıca mevzuların üstelik değişmiş olduğu görüldüğü sinein, nerede doğduklarını saptamak eforleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere gereğince usulsüz ve usullü türküler olarak dü tefrik yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı sineine düz uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise umumiyetle temaşa havaları iz aldatmaır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da şikeste çekicilik adı verilmektedir.

Türklerde davranışlenen konulara gereğince de sınıflama fail yazarlar vardır. Konularına gereğince türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Tabiat türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve bayrakaltı türküleri
Resim türküleri
İş türküleri
Içinlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Hile türküleri
Zevk ve hayvan türküleri
Zeybek havası ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve zehirklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri